Sabretmek…

sabır-630x440Sabretmek: İyi, Hakikatli, Doğru Durabilmek

“Matematik esas olarak sabır olayıdır. Belleyerek değil keşfederek anlamak gerekir” demişti Cahit Arf. Arf’ı saygıyla anıyorum ve diyorum ki eğitim sisteminin “belletme” yöntemi ile sadece bilgiyi naklederiz, oysa biz nakliyatçı değiliz, eğitimciyiz. İdrak, keşif ve anlama çabasındayız.

Ünlü matematikçi Arf’ı tanımıyorsanız 10 Liralık banknotlara bakabilirsiniz; kendisinin resmi ile karşılaşacaksınız. Bilim dünyasına verdiği büyük emeklerinin yanında “Hasse-Arf Teoremi” adı ile anılan teoremi matematik disiplinine kazandırmıştır. Kendisine verilen bir bilim ödülünü alırken “Bilim insanının amacı anlamaktır” demiş hemen ardından “ama büyük harflerle anlamaktır” diye eklemişti… Arf bence bilimin insan ile olan bağını görmüş sabırla ilmek ilmek bu bağın örüntülerine ömrünü vakfetmişti.

Bilimsel bakış, en az akıl kadar sabıra ihtiyaç duyar …İnsanın kendi varoluşunu, dünyada olup bitenleri anlaması ve keşfetmeye devam etmesi  de sabır ister. Dünyada uyandığımız  her yeni gün, binlerce veri önümüzden geçiyor…olan bitenlerin önümüzde bir nehir gibi akması  bizi hemen acele yorumlar yapmaya, tweet atmaya  ya da facebook ta paylaşmaya itmiyor mu? Biraz oradan biraz buradan derlenen kopyalayıp yapıştırılan bültenlerle dünyamızı çerçevelemiyor muyuz? Belki de akşam yatağa yattığımızda bu verilerden geriye çoğunlukla anlamsız bir süprüntü kalıyor onu da tıklayıp çöp sepetine atabilirsek uykuya dalabiliyoruz ancak…

Sabırla yaklaşmak  nedir peki? Durup kalmak mı? Dayanmak, yutmak, tepki vermemek, sessiz kalmak, tahammül etmek ve sonunda taşacak bir hale gelene dek beklemek mi? Sizce günlük  kullanımdaki “sabrettim sabrettim sonunda patladım” cümlesinde sabır bir erdem olarak nerede duruyor? “Sabretmeyi”  durmak mı sanıyoruz?  Neyi bekliyoruz?Öfkeyi büyütmeyi mi?…Oysa sabır bir koz gibi elimizde tutup, karşımızdakinden öç almaya yarayan bir enstrüman değil.

Bu anlamlar daha çok bizi Batı dillerindeki ‘tolerans’ kelimesi ne götürüyor;  Latince ‘Tolere etmek’ fiili dayanmak, kaldırmak, tahammül etmek demek. Sabr, Doğu kaynaklı etimolojik kaynaklara göre “eylemde kalmak” demektir;  yani “aksiyonu sürdürmek”, “ilkelere sadık kalmak”, iyilikte ısrar etmektir, “doğru yoldan  vazgeçmemektir”… [1]Çaresizlik anında umut etmekte ısrar etmek, savaş zamanında cesarette ısrar etmek,  acil anlarda sakinlikte kalabilmektir.

Gazali bize şöyle ışık tutuyor: maʿrifat bir agaçtır, ḥāl onun dallarıdır ve amel yani eylem  ise onun meyveleridir. Ağaç sabr sembolü olarak çok güzel yerine oturuyor böylelikle.

Yaşamdaki sancıların, doğumun habercisi olduğunu bilip, tekrar derin bir nefes alarak gelecek yeni sancıları karşılamak, insan denen varlığa bahşedilmiş bu büyük yeti ile mümkün. Sabır…En başta insanın kendini anlama çabasından vazgeçmemesi…

”İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir, sen kendini bilmezsen bu nice okumaktır” diyen gönüllere ve dillere şükranla…

 

[1] Bu konuda ilham verici sohbetleri için Metin Bobaroğlu’na teşekkürü borç bilirim (Anadolu Aydınlanma Vakfı, Felsefe Seminerleri, 2016, Kadıköy)

Siyasal Düşünceler Tarihi

Siyasal Düşünceler Tarihi Kitabımız Çıktı!orion

Türkçe literatüre bir düşünce tarihi kitabı daha kazandırdıkları için editörlerimiz Hamit Emrah Beriş, Fatih Duman’a teşekkürler. Bana da bu kitapta felsefenin asi karakteri Friedrich Nietzsche’nin modern devlet eleştirisini yazmak düştü.

Bu kitap, insanoğlunun siyaset üzerinde düşünmeye başladığı ilk zamanlardan yakın tarihe uzanan geniş bir dönemi kapsıyor.
Günümüz siyasetinde sıkça kullandığımız çok sayıda kavramın tarihsel izini sürüyor. Bu açıdan kitap yalnızca siyasal düşünceler alanında üretilen tezleri öğrenmek veya hatırlamak için değil gündelik hayatımıza yerleşmiş kavramları daha iyi anlamak için de önemli bir kaynak. Kitapta farklı düşünürlerin siyasal düşünceleri; içinde doğduğu dönemin toplumsal, ekonomik ve tarihsel gelişmeleri göz önünde bulundurularak ele alınıyor. Bunun yanında düşünce tarihi açısından dönüm noktası olarak görülebilecek tarihsel kesitlere yer veriliyor.
Kitabın her bir bölümü bir düşünür ya da dönemi anlamak için ayrı bir kılavuz niteliğinde olduğu gibi tamamı da tarihsel bir çizgiyle siyaset üzerine temel düşünce ve yaklaşımları İlkçağ’dan günümüze taşıyor. 24 bölümden oluşan, 13 farklı üniversiteden 20 akademisyenin katkılarıyla hazırlanan bu kitap, siyasal düşünceler tarihi alanında Türkiye’de yayımlanan en kapsamlı çalışmalardan birisidir. Bu açıdan Siyasal Düşünceler Tarihi, akademik çalışma yapanların ve siyaset bilimi alanında eğitim alan öğrencilerin yanı sıra siyasete ilgi duyan herkese hitap ediyor.
Okurların yorumlarını merakla bekliyoruz!
Kitabı buradan sipariş edebilirsiniz.

Soğuk Savaşın Kentleri

Kültürel Bellek Çalışmalarına Bir Katkı…

Eds. K. Pizzi &  M. Hietala (2016, Peter Lang)

 

Soğuk savaş kentlerde unutulmaz izler bırakmıştır. Adeta küresel siyasetin gerilimlerini taşıyan ve yansıtan bir sahnedir kentler.  Bu kitaptaki çalışmalar  sayesinde çift kutuplu dünyanın siyasi çekişmesinin nasıl gündelik yaşama yansıdığını görme imkanımız oluyor. Soğuk savaş anıları gündelik yaşamın gizli köşelerinden ve hatıratlardan çıkıyor ve okurla buluşuyor.  SSCB ve ABD ‘nin başrolü oynadığı bu süreçte soğuk savaşın propaganda gücü kendini nasıl göstermişti? Fuarlarda, kent fotoğraflarında, sinemada, bale gösterilerinde, müzelerde, yerel basında bu propaganda nasıl kendine yer bulmuştu? İnsanlar bundan nasıl etkilenmişti? Kitap Peter Lang yayınevi tarafından İngiltere’de basıldı, www.amazon.com’dan satışa sunuldu.
Kitapta benim yazdığım bölüm soğuk savaş sürecinde İzmir fuarına odaklanıyor. İzmir Fuarı’nın sosyo-politik işlevinin altı çiziliyor  Bir yanda “Amerikan Sergileri”, diğer yanda Sputnik; Soğuk Savaş’ın bir teşhir sahnesi olan Kültürpark insanların yaşamında ne izler bırakmış? Nasıl anımsıyorlar bugün o günleri..ilk defa naylon çorap giyen bir hanım ya da sputnik’i görüp uzayın derinliklerinde hayallare dalan bir çocuk, veyahut Göl gazinosunda Zeki Müren’i ilk defa mini etekle izleyenler bugün neler hissediyor? Neler anımsıyorlar?
Makalenin başka bir versiyonu Türkçe olarak İletişim yayınlarından basıldı, İlgilenenler bu linkten ulaşabilir.